Είδαμε
Σχολιάστε

Είδαμε την «Persona» στο Θέατρο του Νέου Κόσμου.

Δύο γυναίκες στη σκηνή. Η ηθοποιός Ελίζαμπεθ Βόγκλερ καταρρέει κατά τη διάρκεια μιας παράστασης και επιλέγει τη σιωπή. Η νεαρή νοσοκόμα Άλμα αναλαμβάνει να τη φροντίσει. Η μία μιλά, η άλλη σιωπά. Δυο κλουβιά στη σκηνή, δύο μικρόφωνα. Όλα λευκά και άδεια. Ένας μη-τόπος όπου συγκρούονται επιθυμίες και πάθη. Φέτος στο θέατρο του Νέου Κόσμου αναγεννιέται ο Μπέργκμαν. Η «Persona» είναι η θεατρική απόδοση της ταινίας Μagnum Οpus  (Ingmar Bergman) από την όμάδα Elephas Τiliensis σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αγαρτζίδη/Δέσποινας Αναστάσογλου, όπου πρωταγωνιστούν οι Δέσποινα Κούρτη και Βίκυ Κατσίκα.

Η ομάδα Elephas Τiliensis ρισκάρει και πετυχαίνει επιλέγοντας ένα κείμενο κλινικής ακρίβειας, μια ταινία καθοριστική για τον 20ο αιώνα  που απαιτεί μεγαλεία υποκριτικής σε μια παράσταση για έναν μόνο ρόλο, που είναι δύο.

 Πριν πάω στην παράσταση σκεφτόμουν πόσο δύσκολο –ίσως αδύνατο- εγχείρημα είναι η θεατρική απόδοση μια ταινίας του Μπέργκμαν, όταν ξέρουμε ότι τεράστιο μέρος των συναισθημάτων των πρωταγωνιστών αντανακλάται στα περίτεχνα κοντινά πλάνα του, στον ιδιαίτερο φωτισμό του και στο εκπληκτικό μοντάζ που έχει στις ταινίες του. Ο ίδιος ο Μπέργκμαν χαρακτηρίζει την ταινία του ως ένα ποίημα σε εικόνες. Όλο το «στοίχημα» της παράστασης λοιπόν πέφτει στην σκηνοθεσία γύρω από την σχέση των δύο γυναικών.  Αριστουργηματική! Έχει αμείωτο ρυθμό και προσπαθεί να αναδείξει πολλές διαφορετικές ιδέες γύρω από αυτό που διαδραματίζεται στα μάτια μας. Οι δύο ηθοποιοί δίνουν ξεχωριστές ερμηνείες σ’ ένα τόσο απαιτητικό έργο. Όσο κυλά η παράσταση μας παρασέρνουν στον όλεθρο της ταύτισης μεταξύ τους και τις συνέπειες που εμπεριέχει αυτός. Αποκορύφωμα η τελευταία σκηνή. Μία μοναδική προσωπικότητα σκιαγραφείτε μέσα από δύο ανθρώπινες φιγούρες.

Η μουσική της Σαββίνας Γιαννάτου δίνει την απαραίτητη ατμόσφαιρα στην παράσταση. Ακολουθεί το δράμα των δύο γυναικών χωρίς να επιβάλλει συγκινήσεις. Μου έδωσε μια αίσθηση από soundtrack της nouvelle vague του ’60, (ίσως επειδή η ταινία είναι γυρισμένη το 1966). Οι προβολές (Μικαέλα Λιακατά) κλείνουν το μάτι στην ταινία, ενώ η ενδυμασία (Μαγδαληνή Αυγερινού, Ιωάννα Πλέσσα) αντανακλά περίτεχνα την εικόνα της μεγάλης ηθοποιού Βόγκλερ (ίσως της αρσενικής μορφής της παράστασης) αλλά και της συνεσταλμένης νοσοκόμας Άλμα. Σαστίζει η επιλογή του φωτισμού που δεν χρωματίζει συναισθηματικά αλλά παραμένει στο μεγαλύτερο μέρος του ωμός και έντονος (Νίκος Βλασόπουλος). Έρχεται σε αντιδιαστολή με την ταινία όπου η φωτογραφία παίζει πάρα πολύ με τις σκιές και την noir αισθητική. Ένα λιτό σκηνικό (Μαγδαληνή Αυγερινού) με δύο κλουβιά ξεκινά ήδη από την αρχή να μας δίνει υπόγεια νοήματα. Νοήματα που θέλει να κινητοποιήσει η σκηνοθεσία καθώς οι δύο προσωπικότητες ενώνονται τελικά σε μία.

Ένα υπαρξιακό θρίλερ παίρνει σάρκα και οστά και μας καταβυθίζει στον εαυτό μας.  Η παράσταση και το κείμενο βρίθουν από νοήματα σε πολλαπλά επίπεδα. Η καλλιτέχνιδα μετά τον ρόλο της Ηλέκτρας, σιωπά καθώς έρχεται αντιμέτωπη με οιδιπόδειες ασυνείδητες επιθυμίες. Το αξιοπερίεργο είναι ότι ο γιατρός δεν το θεωρεί ως υστερική αντίδραση παρόλο που η Βόγκλερ χαίρει άκρας υγείας. Μοιάζει με αιχμή του Μπέργκμαν προς την κλασσική ιατρική, η οποία ακόμα τότε αντιστέκεται σε ψυχαναλυτικά ευρήματα. Η σιωπή της Βόγκλερ δίνει το έναυσμα στην νοσοκόμα Άλμα, που βρίσκεται εκεί για να την φροντίσει, να δημιουργήσει μια φαντασιακή εικόνα. Βλέπει την κα.Βόγκλερ σαν μια τρανής ηθοποιό-σύμβολο αλλά και μια γυναίκα που την ακούει και την νοιάζεται. Νιώθει ότι μπορεί να ανοιχτεί και να πει πράγματα που δεν ξέρει κανείς.. Αφηγείται το όργιο της παραλίας με την φίλη της και δύο άγνωστα αγόρια. Ο Σλαβόι Ζίζεκ θεωρεί την σκηνή του οργίου μια από τις πιο ερωτικές σκηνές στο σινεμά μιας μιας και τίποτα δεν δείχνεται σαν  flashback. Αντίθετα ο Λόγος παίρνει τα ηνία μέσω της αφήγησης, καταφέρνοντας συγχρόνως να αναδείξει την ερωτική σχέση που χτίζεται μεταξύ των δύο γυναικών. Στην παράσταση η αφήγηση είναι εξίσου έντονα ερωτική καθώς χρησιμοποιείται μια ρεαλιστική γλώσσα από βωμολοχίες δείχνοντας την απελευθέρωση της Άλμα. Θυμίζει αντίστοιχα την ίδια απελευθέρωση που δίνει ο Εμπειρίκος στον Μεγάλο Ανατολικό. Όμως η σχέση των δύο γυναικών είναι παραπάνω από ερωτική. Υπάρχει κάτι πιο βαθύ ανάμεσά τους. Ο όλεθρος ξεκινάει όταν η Βόγκλερ φαίνεται να μην νοιάζεται για την εξομολόγησή της Άλμα. Βρίσκει όλο αυτό σαν μία ευκαιρία για ψυχολογική μελέτη. Η νεαρή νοσοκόμα νιώθει προδομένη. Μία μάχη ξεκινά ώσπου η Άλμα να φωνάξει με όλη της την ψυχή ότι δεν είναι σαν την Βόγκλερ.

Τα φώτα πέφτουν και σκέφτομαι…Τελικά είμαστε οι σωσίες κάποιου άλλου; Το Ανοικείο του όμοιου ξεπροβάλλει στο τέλος της παράστασης, και είναι δυσβάσταχτο. Οι θεατές βιώνουν κάτι πέραν του λόγου, τόσο έντονο συναισθηματικά που γεννά ποικίλες σκέψεις για την προσωπικότητα του καθένα. Αυτός δεν είναι όμως και ένας από τους στόχους του θεάτρου; Η ομάδα Elephas Τiliensis ρισκάρει και πετυχαίνει επιλέγοντας ένα κείμενο κλινικής ακρίβειας, μια ταινία καθοριστική για τον 20ο αιώνα  που απαιτεί μεγαλεία υποκριτικής σε μια παράσταση για έναν μόνο ρόλο, που είναι δύο. Νομίζω κάπου ο Μπέργκμαν θα χαμογελά.

Κείμενο/Διονύσης Αναλυτής

Πληροφορίες για την παράσταση θα βρείτε εδώ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s