Είδαμε
Comment 1

Μήπως τελικά είσαι και εσύ ένας Τέρλες; Μια παράσταση γροθιά στο στομάχι.

Ποιος είναι ο Τέρλες; Και γιατί αναστατώνεται; Από τι; Ποια είναι η σεξουαλική του ταυτότητα; Ποια είναι η σχέση του με τη βία και το φασισμό;

Αναπαυτικά καθισμένοι στην πλατεία του θεάτρου Πόρτα βομβαρδιζόμαστε από αυτά τα ενοχλητικά ερωτήματα όσο τέσσερις νέοι ηθοποιοί (Διαμαντής Αδαμαντίδης,  Βασίλης Σαφός, Γρηγόρης Μπαλάς, Μπλερίμ Δαμπιράι), υπό τη σκηνοθετική καθοδήγηση της Γεωργίας Μαυραγάνη, ξετυλίγουν μπροστά μας το κουβάρι της «μικρής», εφηβικής περιπέτειας ενός γόνου της αυστριακής καλής κοινωνίας σε ένα οικοτροφείο, στο γύρισμα του 20ού αιώνα.

Το 1906, μια περίοδο σημαδιακή για την ευρωπαϊκή ιστορία, όταν στις συντηρητικές οικογένειες των ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων της Ευρώπης επώαζε το αυγό του φιδιού, με όλα τα σύνδρομα της υποκρισίας και της καταπίεσης (Ποιος μπορεί να ξεχάσει τη «Λευκή κορδέλα» του Χάνεκε;), ο αυστριακός Ρόμπερτ Μούζιλ κατέγραψε, σε ηλικία μόλις 26 χρόνων, τη «μικρή» αυτή εφηβική ιστορία, κατορθώνοντας να παρουσιάσει, απογυμνωμένη από καθωσπρεπισμούς, τη σκληρή πραγματικότητα της εποχής του και να προδιαγράψει το βίαιο μέλλον που ήταν ήδη παρόν.

Από τους τέσσερις εφήβους που εμπλέκονται σε ένα επικίνδυνο παιχνίδι βίας και υποταγής, στο ασφυκτικό περιβάλλον του οικοτροφείου, ο Μούζιλ επιλέγει να επικεντρωθεί στον Τέρλες, τον καταπιεσμένο νεαρό που αποκόπηκε «βίαια» από την οικογενειακή εστία για να φοιτήσει σε ένα από τα καλύτερα σχολεία και να προετοιμαστεί για να γίνει επιφανές μέλος της αυστριακής κοινωνίας. Ο Τέρλες παρακολουθεί αμέτοχος δύο συμμαθητές του, τον Μπάινεμπεργκ και τον Ράιτινγκ, να εκδηλώνουν όλες τις σαδιστικές τους ορμές πάνω στον άτυχο Μπαζίνι, με το πρόσχημα της τιμωρίας και της ηθικής κάθαρσης.

Και όταν ο Τέρλες, μετά από μεγάλη εσωτερική πάλη (που αποδίδει συγκλονιστικά Διαμαντής Αδαμαντίδης), καταλήγει να αποκαλύψει την καταπιεσμένη σεξουαλικότητά του, αποκτά συναισθηματικό δέσιμο με τον Μπαζίνι, το οποίο αμέσως μετά και σχεδόν αντανακλαστικά απαρνείται, συμφιλιωμένος απόλυτα πια με το ρόλο για τον οποίο ευθύς εξαρχής προοριζόταν, αυτόν του «σοβαρού» και «ηθικού» μέλους μιας κοινωνίας που στα σκοτεινά της υπόγεια και στις κλειδωμένες σοφίτες της λάμβαναν σιωπηλά χώρα βιασμοί και εξευτελισμοί της ανθρώπινης ύπαρξης.

Η πραγματεία αυτή όχι μόνο της σκληρής εφηβείας αλλά και της βίας εν γένει που φωλιάζει στην ανθρώπινη ψυχή και που εκδηλώνεται πάνω στον διαφορετικό, στον αδύναμο, στον θηλυπρεπή, όταν οι συνθήκες το ευνοούν, αποτελεί ένα δύσκολο θεατρικό υλικό αλλά και μια μεγάλη πρόκληση συγχρόνως.

Η σκηνοθέτης ανταποκρίνεται για άλλη μια φορά με εντυπωσιακό τρόπο, παρουσιάζοντας τη λογοτεχνική αφήγηση με έναν υποβλητικό τρόπο: Τέσσερις εξαιρετικοί ηθοποιοί σε μια σκοτεινή σκηνή, που παραπέμπει στα σκοτάδια της ανθρώπινης ύπαρξης αλλά και στο σκότος του ολοκληρωτισμού που ζυγώνει, παίζουν με το αμυδρό φως, τους ψιθύρους τους και τα σώματά τους, κοιτάζουν κατάματα το κοινό και βουτάνε στα κατάβαθα της ανθρώπινης ύπαρξης, παρασύροντας τους θεατές.

Όταν οι τέσσερις ένστολοι έφηβοι τραγουδούν το μακάβριο παιδικό τραγουδάκι «Tod und Schlaf» (Θάνατος και ύπνος) –αλήθεια, πόσο εύστοχη μουσική επιλογή!-, όταν, με αφοπλιστικό ρεαλισμό, αποδίδουν τον κατ’εξακολούθηση βιασμό ή τη σεξουαλική συνεύρεση Τέρλες και Μπαζίνι, ο θεατής δεν ενοχλείται, απλά παρακολουθεί το στήσιμο του καμβά πάνω στον οποίο απλώνονται τα χρώματα της ωμής βίας και της καθολικής υποκρισίας.

Η σπουδαία κινησιολογία της Ρομάνα Λόμπατς, οι ατμοσφαιρικοί φωτισμοί του Τάσου Παλαιορούτα, τα σκηνικά και τα κοστούμια της Άρτεμις Φλέσσα, η εξαιρετική μουσική αλλά και οι γυμνές και βίαιες σκηνές εντάσσονται λειτουργικά στην παράσταση, τη στηρίζουν και την απομακρύνουν από τον κίνδυνο να γίνει μια ακόμα ακαδημαϊκή και ανώδυνη προσέγγιση ενός κοινωνικού φαινομένου. Αντιθέτως, την καθιστούν ένα στιβαρό όλο, μια γροθιά στο στομάχι, κατά τη συνηθισμένη έκφραση.

Στο τέλος, τα φώτα της σκηνής στρέφουν στον ίδιο τον θεατή, απευθύνοντάς του το ύστατο, αμείλικτο ερώτημα: «Σκέψου. Μήπως τελικά είσαι και εσύ ένας Τέρλες στα μύχια της ύπαρξής σου;».

ΥΓ: Το βιβλίο «Οι αναστατώσεις του οικότροφου Τέρλες» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη, σε εξαιρετική μετάφραση του Αλέξανδρου Ίσαρη, στην οποία στηρίχτηκε η παράσταση. Μην το χάσετε!

Κείμενο| Βάσω Σπυροπούλου

Advertisements

1 σχόλιο

  1. Σοφία Κατσίκη says

    Εξαιρετική παράσταση και ερμηνείες. Είχα για μέρες ένα σφίξιμο στο στομάχι.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s