Είδαμε
Σχολιάστε

Το Δέντρο του Οιδίποδα φλέγεται και καίει μαζί του και τους θεατές.

Tαρατα-τζούμ και η παράσταση αρχίζει. Μία σκηνή μπροστά μας αποκαλύπτεται σαν να είναι Τσίρκο με απέραντα πανιά να αιωρούνται.  Το πολυθέαμα που λέγεται «Το δέντρο του Οιδίποδα» δεν χωρά σε λόγια. Μουσική, χορός και λέξεις μας εισάγουν στις πέντε τραγωδίες (Οιδίποδας Τύραννος, Οιδίποδας επί Κολωνώ, Επτά επί Θήβας, Αντιγόνη, Φόνισσες). Όλο το δράμα της γενιάς του Κάδμου εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μας σαν ενιαίο έργο και όχι σαν δραματικό ποτ-πουρί.

 Ο σκηνοθέτης (Κώστας Γάκης) παίζει με πολλαπλά θεατρικά στοιχεία και δημιουργεί ένα πολυθέαμα που δεν στέκεται στην αφήγηση και την επανιστόρηση του δράματος. Πρόκειται για μια νέα εμπειρία και μας κοινωνεί επιτέλους στη διαχρονία του δράματος, ξέροντας ότι συμβολικοί δεσμοί όπως η οικογένεια  δεν σταματούν σε μια γενιά, αλλά χρειάζεται να πούμε όλη την ιστορία των γενεών για να ερμηνεύσουμε κατάλληλα τα γεγονότα. Οι ηθοποιοί (Μυρτώ Γκόνη, Μάρα Δαρμουσλή, Σταύρος Λιλικάκης, Κώστας Λώλος, Κώστας Μαγκλάρας, Αθηνά Μουστάκα, Κωνσταντίνος Μπιμπής, Ανθή Φουντά) ερμηνεύουν εξαίσια, έχοντας πραγματικά δύσκολο έργο όταν εκτός από την απαιτητική ερμηνεία, χορεύουν, τραγουδούν και αιωρούνται σε σκοινιά σε μια παράσταση που δεν θες να τελειώσει. Το κείμενο είναι εξαιρετικό  -μοιάζει ενιαίο αν δεν ξέρει κάποιος ότι πρόκειται για πέντε παραστάσεις σε μία – και δεν πλατειάζει καθόλου. Οι φωτισμοί είναι κινηματογραφικοί (Χριστίνα Θανάσουλα) και μαζί με τη live μουσική (που υπογράφει ο ίδιος ο σκηνοθέτης) μας οδηγούν σε ένα μοναδικό αισθητικό αποτέλεσμα. Η παράσταση μετά την περσινή επιτυχία στο Θέατρο Άλφα.Ιδέα, στην Lousada της Πορτογαλίας (Φεστιβάλ FOLIA ΄17) και στη Νότιο Κορέα (Busan και Daegou) και με ένα Βραβείο Χόρν 2017 (Κων-νος Μπιμπής) στις αποσκευές της, συνεχίζει – όχι τυχαία – να κάνει επιτυχία και φέτος για λίγες παραστάσεις ακόμα.

Είναι πολυεπίπεδα όσα συμβαίνουν στην σκηνή που ο θεατής μαγεύεται μα συνάμα συμμετέχει στο δράμα των πρωταγωνιστών. Οι ηθοποιοί υποδύονται πολλούς διαφορετικούς ρόλους, σε μια παράσταση που δεν στέκεται στα βαρύγδουπα λόγια του κειμένου, βρίσκοντας μια χρυσή ισορροπία μεταξύ του στόμφου των αρχαιοελληνικών παραστάσεων και του χιούμορ της νεοελληνικής πραγματικότητας. Ο 7μελής χορός σκαρώνει μια αφηγηματική τελετή προσκαλώντας όλους τους ήρωες να περιπλανηθούν μαζί με το τραγικό τους φορτίο άλλοτε σε ερήμους, άλλοτε στα ερείπια του Οίκου τους, άλλοτε σε κάποιο ρημαγμένο τσίρκο κι άλλοτε σ’ αυτήν την ίδια τη θεατρική αίθουσα. Η ραχοκοκαλιά του έργου τριγυρνά γύρω από το μοτίβο ότι ο τραγικός ήρωας δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια μαριονέτα στα χέρια των θεών.

Το μεγάλο ερώτημα που βασανίζει τους θεατές καθώς εξελίσσεται το έργο είναι αν ο Οιδίποδας έχει ευθύνη των πράξεών του. Πώς γίνεται να νιώθει ένοχος, να αναλαμβάνει το φταίξιμο για το κακό της πόλης ενώ βρίσκεται σε πλήρη άγνοια του παρελθόντος του; Ουσιαστικά το ερώτημα «μεταφράζεται» στις μέρες μας στο αν η ασυνείδητη επιθυμία είναι ευθύνη του υποκειμένου ή όχι. Ευθύνεται τελικά το μικρό παιδί που δεν γνωρίζει ότι ασυνείδητα επιθυμεί να σκοτώσει τον Πατέρα και να απολαύσει μόνο του την Μητέρα; Σε αυτή την ερώτηση απάντησε ο 20ος αιώνας και είπε ότι όπως υπάρχει ασυνείδητη επιθυμία, υπάρχει και ασυνείδητη ενοχή γύρω της. Γι’ αυτό εκ πρώτης όψεως, νιώθουμε το δράμα των ηθοποιών -κι αυτή άλλωστε είναι η τραγικότητα τους, να πολεμούν το θείο όντας ήδη χαμένοι ως θνητοί- αλλά δεν το «καταλαβαίνουμε» με βάση την συνειδητή λογική μας. Χρειάζεται να επιστρατεύσουμε άλλα εφόδια για να δούμε τι γίνεται πραγματικά ανάμεσα στις λέξεις και τις πράξεις. Η δυτική κοινωνία ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια μας, από τους γονείς και τα παιδιά μέχρι και τα εγγόνια. Τα δύο αδέλφια τσακώνονται για τον θρόνο και τελικά αλληλοσκοτώνονται, η Αντιγόνη τα βάζει με τον επίγειο νόμο υπηρετώντας την θεία επιταγή και αυτοκαταστρέφεται. Ο άνθρωπος τα βάζει με τα θεία και χάνει, ή με άλλα λόγια ο άνθρωπος αποδεικνύεται λίγος και ανήμπορος μπροστά στο σύμβολο (γλώσσα, συγγένεια, νόμος, ασυνείδητο).

Οι προβληματισμοί γύρω από τον Οιδίποδα και την γενιά του δεν σταματούν χιλιάδες χρόνια μετά, ούτε και θα σταματήσουν. Στεκόμενοι όμως σε αυτή την παράσταση, οφείλουμε να παρατηρήσουμε την εφευρετικότητα της αφήγησης και της μουσικής, τον εξαιρετικά προσωπικό χαρακτήρα της και την πολλαπλή απόλαυση των αισθήσεων που αποκομίζουν οι θεατές. Το δέντρο του Οιδίποδα φλέγεται από πάθος, ενέργεια και δημιουργία, και καίει μαζί και τους θεατές.

Κείμενο| Διονύσης Αναλυτής

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s