Είδαμε
Σχολιάστε

Ο κόσμος του Κώστα Ταχτσή μαγνητίζει και στο θέατρο. Είδαμε το Μικρός Εγώ.

«Ποιος ξέρει, ίσως κάποτε οι άνθρωποι καταφέρνουν να ζήσουν ευτυχισμένοι χωρίς να βασανίζουν το σώμα τους για να εξαγνίζονται»

 

Ο «Μικρός Εγώ», η πρώτη παράσταση της θεατρικής ομάδας Αίολος, μετά από την περιπλάνηση της σε ανορθόδοξους θεατρικούς χώρους στον Κεραμεικό και την Πλάκα και τρία χρόνια μετά το τελευταίο της ανέβασμα, επέστρεψε φέτος στο θέατρο Άλφα – Ιδέα, στην Πατησίων. Βασισμένοι στη συλλογή διηγημάτων «Τα Ρέστα» του Κώστα Ταχτσή, στην σύμφωνα με το συγγραφέα, «καθοδική πορεία ενός ανθρώπου απ’ την αθωότητα στην πλήρη αλλοτρίωση», η ομάδα Αίολος και ο σκηνοθέτης Βασίλης Ανδρέου αναστηλώνουν για ενενήντα λεπτά το προσωπικό σύμπαν του Κώστα Ταχτσή, του οποίου το έργο συστρέφεται με τη ζωή του (και τα δύο μαζί, με τον Μύθο) όσο σχεδόν κανενός άλλου σύγχρονου έλληνα συγγραφέα.

Τα «Ρέστα» εκδόθηκαν το 1972, όταν ο Ταχτσής είχε αρχίσει να αναγνωρίζεται για το έργο της ζωής του, το «Τρίτο Στεφάνι». Με τον πανέξυπνο τίτλο – λογοπαίγνιο, τα «Ρέστα» μπορούν να ιδωθούν ως συμπλήρωμα του κόσμου που ο Κώστας Ταχτσής είχε ήδη χτίσει πολύ γερά στο «Τρίτο Στεφάνι», με την διαφορά ότι η μετατόπιση της οπτικής γωνίας κάνει τα διηγήματα που απαρτίζουν το βιβλίο πιο προσωπικά – και άρα, περισσότερο επώδυνα. Το πασίγνωστο «γκελ με την άβυσσο» που είχε παρατηρήσει για τον Ταχτσή ο Γιάννης Τσαρούχης είναι εδώ εντονότερο, επειδή είναι βαθύτερη η ίδια η άβυσσος : το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου πραγματεύεται την πορεία του ήρωά του από την παιδική ηλικία ως την πρώτη νεότητα, δηλαδή, τον «Μικρό Εγώ».

Μία από τις ιδιαιτερότητες που παρουσιάζουν τα «Ρέστα», το «μυθιστόρημα – αλυσίδα» όπως το χαρακτήριζε ο συγγραφέας του,  αφορά στην ενότητα που προκύπτει μέσα από τον κατακερματισμό του ήρωα και ο Βασίλης Ανδρέου φαίνεται να κερδίζει το στοίχημα μεταφέροντας ακριβώς αυτό το σχήμα στο θέατρο. Η δραματουργική σύνθεση, παρότι αντιμετωπίζει ως ραχοκοκαλιά τα «Ρέστα», δεν παραλείπει να εντάξει στην παράσταση κομμάτια και αποσπάσματα κι από άλλα κείμενα της Ταχτσικής μυθολογίας :  σελίδες από το «Φοβερό Βήμα», φράσεις από την «Γιαγιά του την Αθήνα», σπαράγματα από την «Δεσποινίδα Μαργαρίτα» σε μετάφραση του Ταχτσή,  ως και αυτοβιογραφικές εξομολογήσεις από την εκπομπή «Παρασκήνιο» του 1982. Αν αναλογιστεί κανείς πως ο Ταχτσής συνήθιζε να θεωρεί λογοτεχνικά του έργα ως και τις συνεντεύξεις του, η επιλογή κρίνεται ως εξαιρετικά πετυχημένη. Δικαιώνεται άλλωστε και από το αποτέλεσμα, καθώς το κείμενο κινείται αβίαστα από την αρχή ως το τέλος, κάνοντας την αίσθηση του προσωπικού σύμπαντος ακόμα εντονότερη.

Η γλώσσα του Ταχτσή (που χωρίς αυτή, δε θα υπήρχε ούτε το «Τρίτο Στεφάνι», ούτε τα «Ρέστα») έχει διατηρηθεί σχεδόν σε όλη τη διάρκεια του «Μικρού Εγώ». Ακόμα και στα κείμενα που δεν ανήκουν στο αμιγές σώμα του έργου του Ταχτσή, φαίνεται να έχει γίνει συνειδητή προσπάθεια για την ομοιογένεια του ύφους και της γλώσσας, κάτι διόλου εύκολο, αφού η γλώσσα του Ταχτσή, αν και συγκεκριμένη και αφάνταστα επεξεργασμένη, απέχει πολύ από το να χαρακτηριστεί με οποιοδήποτε τρόπο κραυγαλέα · πρόκειται για ένα γλωσσικό ιδίωμα που πρέπει να έχει κανείς ζυμωθεί μαζί του για να το αναπαράξει με πειστικότητα.

Κάθε παράσταση είναι εκ των πραγμάτων και μια διαφορετική ερμηνεία του πρωτογενούς κειμένου – πολλώ δε μάλλον όταν δε μιλάμε για ένα καθαρά θεατρικό κείμενο, αλλά για μια θεατρική σύνθεση όπως ο «Μικρός Εγώ». Η ερμηνεία της Ομάδας Αίολος πάνω στα «Ρέστα» κι εν γένει στο έργο του Ταχτσή τολμά κάτι ενδιαφέρον, τον τονισμό του κωμικού στοιχείου. Τα κωμικά ευρήματα μπορεί να ξενίσουν μερικούς θεατές, ωστόσο είναι ταιριαστά στο ύφος της παράστασης. Εξάλλου, τα «Ρέστα» είναι μια συλλογή διηγημάτων που αν και σκοτεινή και δυσοίωνη, διατηρεί αρκετό χώρο για τον υπόγειο, υπαινικτικό σαρκασμό του Ταχτσή. Στον «Μικρό Εγώ» το χιούμορ πολλές φορές βγαίνει μπροστά, τονίζοντας μια πτυχή των «Ρέστων» που ίσως έχει πολλές μείνει στη σκιά και θυμίζοντας, κατά κάποιον τρόπο, την οπτική του Κώστα Ταχτσή περί του «κλαυσίγελου» που αποτελεί την (μικροαστική) ζωή. Ο «Μικρός Εγώ» έχει μια διακριτική, αλλά αυθεντική λαϊκότητα, γεγονός  που δρα καταλυτικά στο να τονιστεί το δράμα χωρίς να γίνει μελόδραμα, κάτι που θα αποτελούσε εύκολη παγίδα για μια παράσταση που πραγματεύεται όχι μόνο ευαίσθητα θέματα, όπως η θεματολογία των «Ρέστων», αλλά και την προσωπική μυθολογία του πιο χαρακτηριστικού enfant terrible της ελληνικής πεζογραφίας.

Φυσικά,  στον «Μικρό Εγώ» βρίσκει κανείς αρκετές επί μέρους αρετές, τόσο στην απόδοση των πέντε ηθοποιών που ερμηνεύουν τους (πολλαπλούς) ρόλους, όσο και στην μουσική που πλαισιώνει την παράσταση. Χωρίς να έχω δει το ανέβασμά του «Μικρού Εγώ» στα σπίτια του Κεραμεικού και της Πλάκας, χαίρομαι που μπόρεσα να το παρακολουθήσω σε «κανονικό» θέατρο, ώστε το (αβαντοδόρικο) περιβάλλον να μη με αποσπά από όσα πραγματικά δυνατά έχει να προσφέρει η παράσταση. Εξάλλου, ίσως σε μια συμβατική θεατρική σκηνή, η μελετημένη κινησιολογία, οι καλές ερμηνείες και, πολύ βασικό, η αγάπη για το έργο που ανεβαίνει να αναδεικνύονται ακόμα περισσότερο.

Μια από τις εμβληματικότερες κριτικές που έχουν γραφτεί για τα «Ρέστα» ανήκει στην Καίη Τσιτσέλη και έχει τον τίτλο «Η καρδιά του κρεμμυδιού». Σαρανταπέντε χρόνια μετά, η Ομάδα Αίολος ξετυλίγει ξανά το κρεμμύδι, ως τον πυρήνα του.

Κείμενο| Γιώργος Θάνος

 

«Μικρός Εγώ»

βασισμένο στο έργο του Κώστα Ταχτσή
Σκηνοθεσία: Βασίλης Ανδρέου
Έως 2 Ιανουαρίου
Κάθε Τρίτη 21:15

Ξεκινώντας από την παιδική ηλικία του ήρωα στην αυλή ενός σπιτιού, ένα τοπίο φωτεινό που ευλογεί την ζωή, καταλήγουμε σε ένα δωμάτιο σκοτεινό.
Ο ήρωας, αντιμέτωπος πια με τον ίδιο του εαυτό του.
Το ταξίδι στην ζωή ενός ανθρώπου, μνήμες άλλοτε ωραίες, τρυφερές, από το χάδι της γιαγιάς και του πρώτου έρωτα, άλλοτε άσχημες, κραυγές από οικογενειακούς τσακωμούς που καταλήγουν να γίνουν, αυτή η μία κραυγή του ήρωα που αναγκάζεται πια να αντιμετωπίσει τον ίδιο του τον εαυτό, τόσο ως άτομο που δρα μέσα σε μία οικογένεια, όσο και ως ένας καλλιτέχνης που δρα μέσα στην κοινωνία.
Συντελεστές:
Σκηνοθεσία: Βασίλης Ανδρέου
Διασκευή: Βασίλης Ανδρέου, Ομάδα Αίολος
Βοηθός Σκηνοθέτη: Σοφία Καστρισίου
Μουσική Σύνθεση: Σπύρος Παρασκευάκος
Τραγούδι: Νεφέλη Κουρή
Φωτογραφία: Γιάννης Μπορομπόκας
Ενδυματολόγοι: Αφροδίτη Μηλιώνη- Δήμος Κλιμενώφ
Ερμηνεύουν: Βλασία Κουτσού, Γιώργος Μακρής, Φαίδρα Παπανικολάου, Νατάσα Σφενδυλάκη, Θεόδωρος Χιντζίδης.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s